Luther [10-11-1483 tot 18-2-1546]

De stinkende madenzak

 

Na zijn opleiding in het Augustijner klooster in Erfurt, werd deze boerenzoon professor aan de Universiteit van Wittenberg.

In de zgn. torenbelevenis kwam Luther tot zijn geloof door een tekst van Paulus: De rechtvaardige ziel zal uit het geloof leven.’Alleen het geloof, de genade en de schrift gelden.

Luther preekte tegen de aflatenhandel [tijdens paus Leo X]. In 1517 schreef hij 95 stellingen  tegen de R.K. Kerk. Vrienden van hem vertaalden deze uit het Latijn en verspreidden ze onder de gretige lezers. Ze waren dus niet op de kerkdeur gespijkerd.

Luther verbond zich met de lokale vorsten die de macht van de bisschoppen innamen; m.n. de keurvorst van Saksen. Na de Rijksdag in Worms, waar hij weigerde zijn stellingen in te trekken, vertrok Luther naar de Wartburg in Eisenach. In 1521 zette hij zich daar aan de vertaling van het NT.in het Duits.

 Thomas Münzer, evangelisch theoloog was aanvankelijk aanhanger van Luther; maar stond later tegenover hem. Münzer riep op tot daadwerkelijk verzet tegen de feodale uitbuiting [terwijl L. steun zocht bij die uitbuiters]. Münzer stond aan het hoofd van de Boerenoorlog in 1524, de opstand van boeren en lagere edelen in het Zwarte Woud. Zij beriepen zich op de Bijbel en Luthers leus over de vrijheid van de christenen. Ze werden in de pan gehakt. In 1525 werd Münzer onthoofd.

De boeren dachten Luther aan hun zijde te hebben, maar hij was inmiddels aanhanger van de twee rijken theorie: Gods Rijk in de hemel en Zijn vertegenwoordiging in de Staat op aarde. Luther reageerde onverholen maniakaal op de boeren: ze moesten dood, die dolle honden. Door dit ‘verraad’ van Luther zou het Lutheranisme de godsdienst worden van de middenklasse en overheidsfunctionarissen. Münzer is de boerenrebel die naar het schavot gaat, onder het zingen van: Een hechte burcht is onze God; Een toevlucht van de Zijnen.

            [Dieter Forte heeft daarover een toneelstuk geschreven: Maarten Luther – Thomas Münzer, of de uitvinding van de dubbele boekhouding]

In 1534 werkte Luther aan het OT. Hij ontkent de vrije wil. Dit is een beest dat of door God of door de Satan wordt bereden. Je kunt er niet veel aan doen, dan je ten diepste onderwerpen aan Gods wil. De mens is een goddeloos zondig wezen; een madenzak; hij is absolute gehoorzaamheid verschuldigd aan God en aan de overheid die immers de uitvoerder is van Gods wil over de onderdanen.

Luther had op de Rijksdag in Worms de paus de anti-christ genoemd. Erasmus, die daar in Worms, ook had kunnen zijn, bleef veilig weg. Hij was een typische derde weg figuur met zijn vaag soort humanisme en hoog zweefgehalte. de oprichter van D66, zegt Van Amerongen in zijn essay: Gedistantieerde vijanden. De echte baas in de politiek is Machiavelli.

 Luther schold op de paus en zijn bende; op de boeren en op de Joden.

Vooral het hoofdstuk over het gezag – het staatsgezag – is van God gegeven. Wat de staat doet, is wel gedaan, ook al is zij oorlogszuchtig en wreed. Zo verging het de Duitsers tot in de Tweede Wereldoorlog. Bij zijn proces voerde Eichmann aan dat hij vanaf zijn kindertijd absolute gehoorzaamheid was geleerd.